عاشورا، روز حسین
گفتاری از مرحوم استاد علی صفائی حائری (ع ـ ص)
عاشورا تنها یک روز نیست، بلکه تمامی تاریخ است. همانطور که کربلا تنها یک قطعه خاک نیست. کربلا جغرافیای نامحدود این تاریخ گسترده است. با این زمینه، سوال این است که وارث عاشورا کیست؟
فاصبر ان العاقبة للمتقین. (هود، 49)
ان الارض لله یورثها من یشاء من عباده و العاقبة للمتقین. (اعراف، 128)
ان الارض یرثها عبادی الصالحون. (انبیاء، 105)
عاشورا روز حسین است و هیچ روزی مثل روز حسین نیست. (لایوم کیومک یا اباعبدالله، از فرمودههای امام حسن(ع) که به امام حسین(ع) میفرمایند؛ بحارالانوار، ج 45، ص 218)
عاشورا تنها یک روز نیست، بلکه تمامی تاریخ است. همانطور که کربلا تنها یک قطعه خاک نیست. کربلا جغرافیای نامحدود این تاریخ گسترده است. با این زمینه، سوال این است که وارث عاشورا کیست؟ چه چیزی برای چه کسی از عاشورا باقی مانده است؟ آیا حاصل عاشورا، شتک خون و زخمهای باز و داغهای درد و خیمههای مبهوت و اسیران آزاد و پیامهای رساست، و از آن طرف حاصل عاشورا، فتح شکست و غنیمتهای پشیمان و حکومتهای محکوم است؟
درست است که عاشورا لعنت و سلام (مفاتیح الجنان، زیارت عاشورا) را آورد و نفرین و سلام را تقسیم کرد، ولی من هر سال حساب میکنم که چه سهمی گرفتهام و چه میراثی برداشتهام؟ آیا از عاشورای حسین و از کربلای حسین، سهمی داشتهام؟
وارث، قرابت میخواهد. قرابتی بدون حایل و بدون مانع. (اشاره به شرایطی است که برای ارث بردن، لازم است و همچنین موانع ارث، ر. ک: کتاب الارث، وسائل الشیعه) فرزندی که قاتل پدر باشد، ارث نمیبرد. فرزندی که کافر باشد از مسلمان ارث نمیبرد. آیا من حسین را نکشتهام؟ آیا من از آنچه که فهمیدهام، چشم نپوشیدهام و کفر نورزیدهام؟
اگر من به ولایت حسین نرسیدم، اگر ابوّت اولیاء را نخواستم، (اشاره به روایت «انا و علی ابوا هذه الامة» که در بحارالانوار، ج 16، ص 65 آمده است) اگر فرزند دنیا و یا بدتر بنده دنیا شدم (اشاره به روایت: «الناس عبید الدنیا و ...» بحار الانوار، ج 44، ص 383) و دین در وجود من شکل نگرفت و تنها بر زبانم نشست، آیا با حسین قرابتی دارم؟ آیا از عاشورا ارثی میبرم و سهمی میگیرم؟
در متون اسلامی داریم:
«العلماء ورثة الانبیاء». (بحارالانوار، ج 1، ص 164 و ج 2، ص 151)
«ان الارض لله یورثها من یشاء من عباده و العاقبة للمتقین». (اعراف، 128)
و داریم:
«ان الارض یرثها عبادی الصالحون». (انبیاء، 105)
میراث خدا و میراث انبیاء در زمین و در عاقبت و نهایت تاریخ، برای کسانی است که از آگاهی و علم، و عبودیت و تقوا، و عبودیت و صلاح، برخوردار باشند. با این توضیح، میراث حسین که وارث آدم تا خاتم است، به کسانی خواهد رسید و به این کسان به اندازهای خواهد رسید که به علم و بینش و عبودیت (نه عبادت) و اطاعت و جهت خالص رسیده باشند.