آدرس ايميل :

نظر شما :

نمايش آدرس ايميل

آموزه «انتظار پویا»، در روایات اهل بیت (علیهم السلام) شاگردان این مکتب معرفتی را بیش از پیروان هر مکتب و آیینی دیگر، به فعالیت و تلاش واداشته و می دراد. تلاش برای زمینه سازی ظهور، کوشش برای زندگی بی پیرایه دنیوی، سعی در اصلاحات فرهنگی و اخلاقی و در نهایت قیام و انقلاب در راستای اجرای عدالت و جاری ساختن روح حقیقت در زمانه، از جمله اقداماتی است که جز از پیروان این سرچشمه زلال معرفت الاهی، میسور نمی باشد.
نگرشی که مکتب اهل بیت به شاگردان خود ارزانی می دارد، آدمی را برای یک زندگی اخلاقی، آرمانی و الاهی آماده می سازد. بدون شک کوچکترین فعالیت انسان و زندگی، اگر بدون انگیزه، پشتوانه و رویکرد اعتقادی همراه باشد، راه به جایی نخواهد برد؛ و چه بسا اصلا شکل نمی گیرد.

با این وصف هنگامی که انقلاب های عدالت خواهانه در طول تارخی مورد بررسی قرار می گیرد، مهم ترین واصلی ترین نقطه ای که ذهن را به سوی خود معطوف می کند، انگیزه های و اهداف رهبران، صاحبان و مشعلداران هر قیامی است.

نمی خواهیم در این سطور اهداف و ارزش های انقالب های تاریخ را مورد نقد قرار دهیم، بلکه روی سخن با شکل گیری انگیزه های انقلابی در روح و روان یک جامعه و یا فرهنگ است. هر چند این انگیزه ها و اهداف شاید به دلیل نگرش های سطحی انگارانه، مادی گرایانه، شیطان پرستانه و یا هر دلیل دیگری محکوم به شکست باشد، اما آنچه گروه های مختلف مردم را با این قیام همراه می سازد، شعارهای ظاهرسازی شده عدالت خواهانه صاحبان انقلاب است.

در تفکر اسلام شیعی و در آموزه های ناب و اصیل این مکتب، هماره ظلم ستیزی و عدلم رفتار مسالمت آمیز در برابر ظالم، از اصول بوده است. این امر تا بدانجا پیش می رودکه این حوزه فکری حتی در دروان غیبت امام، که رهبری اصلی جامعه بر عهده ایشان است، خواهان توسعه و گسترش روح تفکر دینی و عدالت خواهانه در جامعه است.

همین امر موجب می شود تا زمینه سازی ظهور به یک جنبش چویا و فعال تبدیل شود و تا جایی پیش رود که انقلاب های با محوریت دین و عدالت از درون آن، آشکار شود. بنابراین امروزه می توان از انقلاب اسلامی ایران، به عنوان بزرگ ترین جنبش زمنیه ساز ظهور حضرت مهدی(علیه السلام) نام برد.

با این توصیف، بررسی ویژگی های این انقلاب و آموزه انتظار در آن، مسیر روشن انقلاب را تا انقلاب حضرت مهدی روشن تر خواهد ساخت.

انقلاب های زمينه ساز در روایات
با مراجعه به رواياتى كه درباره مهدى موعود نقل شده است، در مى‏يابيم كه يكى از نقاط روشن اشتراك بين اخبارى كه اهل سنت و اهل بيت نقل كرده‏اند، وجود يك حركت انقلابى زمينه ساز براى ظهور مهدى موعود مى‏باشد، حركتى كه از ايران به راه خواهد افتاد. چنين اتفاق نظرى، بى آنكه مخالفى داشته باشد، دليل روشنى بر صحت اخبار و دست كم صحت مضمون مشترك بين آنها می باشد.

در اينجا نمونه‏هايى از اين احاديث‏شريفه را از مداركى كه در نزد شيعه و سنى معتبرند، نقل مى‏كنيم:

1. ابن ماجه، ترمذى و بيهقى در كتاب سنن خود، طبرانى در معجم وسيط، قرطبى در تذكره خود، ابن كثير در فتن خود، هيثمى در مجمع الزوائد، سيوطى در حاوى، ابن‏حجر در قول المختصر و در الصواعق المحرقه، متقى هندى در كنزالعمال و در البرهان فى علامات مهدى آخرالزمان. و... از رسول خدا(ص) روايت كرده‏اند كه فرمود: مردمى از مشرق خروج مى‏كنند و زمينه حكومت مهدى را فراهم مى‏آورند.

همچنين در روايات ديگر تصريح شده است كه چنين مردمى اهل خراسان، يا قم يا طالقان مى‏باشند و همه اين ها به ايران امروزى اشاره دارد.(1)

2. ابو داود و نسائى كتاب سنن خود و ابن‏المنادى در ملاحم، قرطبى در تذكره خود، ابن كثير در فتن خود و حميدى در الجمع بين الصحيحين و بسيارى ديگر با سند صحيح از امام على(ع) از رسول خدا(ص) نقل كرده‏اند كه فرمود: مردى از ماوراء النهر قيام مى‏كند كه به او حارث ابن حراث مى‏گويند و در پيشاپيش او مردى است كه به او منصور گفته مى‏شود و زمينه را براى آل محمد فراهم مى‏سازد؛ همان طور كه قريش زمينه را براى رسول خدا (ص) فراهم نمود و يارى او بر هر مومنى واجب است، (يا فرمود: اجابت و پاسخ مثبت‏به او بر هر مومنى واجب است).(2)

نام هايى كه در روايت فوق، به آن اشاره شده است، رمزى مى‏باشد، همان‏طور كه در بسيارى از اخبار ملاحم نيز چنين است و مراد از آن يا فرد خبير است، يا كسى كه عمل مفيد دارد، يعنى كارش به نتيجه مى‏رسد.

3. خطيب بغدادى و ديلمى از ابن عباس و ابوهريره روايت كرده‏اند كه هنگامى كه پرچم هاى سياه به اهتزاز درآمدند، به قوم فارس احترام كنيد؛ زيرا دولت‏شما با آن ها است(3). (در اينجا تعبير «دولت شما» به دولت مهدوى اسلامى اشاره دارد.)

4- ابن حماد ، ابن ابى شيبه، ابن ماجه، عقيلى و هيثم ابن كليب در مسند صحابه، ابن المنادى و حاكم در مستدرك خود، دانى در سنن خود، ابن حبان و ابو نعيم و ابن طلحة الكنجى شافعى و مقدسى و ابن‏قيم در المنارالمنيف، ذهبى در ميزان الاعتدلال، ابن كثير در فتن، سيوطى در الحاوى و خصائص و جمع الجوامع والدرالمنثور، ابن حجر در صواعق و متقى هندى در البرهان و كنزالعمال و شوكانى در التوضيح، و... از ابن مسعود روايت كرده‏اند كه به حضور رسول خدا (ص) رسيديم. آن حضرت در حالى به نزد ما تشريف‏فرما شدند كه آثار خوشحالى در چهره‏اش نمايان بود، به طورى كه هر سوالى مى‏كرديم جواب مى‏دادند و حتى اگر سوال نمى‏كرديم خود ايشان شروع به صحبت مى‏كردند.

تا اينكه گروهى از جوانان بنى‏هاشم كه حسن و حسين(ع) نيز در ميان آنها بودند از آنجا گذشتند، رسول خدا(ص) با ديدن آنها، حسن و حسين را به آغوش كشيد و چشمانش پر از اشك شد. گفتيم: اى رسول خدا(ص) چه چيزى باعث ناراحتى شما شد كه ما را نيز ناراحت نمود. فرمود: ما اهل بيتى هستيم كه خداوند براى ما آخرت را بر دنيا برگزيد و بعد از من اهل بيت من با سرگردانى و آوارگى رو به رو خواهند شد، تا آنكه گروهى با پرچم هاى سياه از مشرق قيام مى‏كنند و حق را طلب مى‏كنند، ولى به آنها داده نمى‏شود. سپس بار ديگر حق را طلب مى‏كنند و در راه آن نبرد مى‏كنند و پيروز مى‏شوند. پس هر كدام از شما و يا نسل آينده شما آن ها را درك كرد بايد به امام اهل بيت من بپيوندد حتى اگر با سينه‏خيز رفتن روى برف باشد؛ زيرا آنها پرچم هاى هدايت را به دست مردى از اهل بيت مى‏دهند... كه او زمين را با عدل و داد پر مى‏كند، همان گونه كه با جور و ظلم پر شده است.(4)

اين روايت، اشاره دارد به اينكه به حركت درآمدن پرچم ها، قبل از ظهور حضرت مهدى مى‏باشد و پرچم ها با نام او به حركت درمى‏آيند و مردم را به سوى او فرا مى‏خوانند. البته در تعدادى از احاديثى كه حافظان اهل سنت آنها را از حضرت على (ع) و از برخى از امامان ديگر روايت كرده‏اند، تنها مضمون اين اخبار نقل شده است. همچنين از پيروان و شيعيان آن ها نيز مضمون اين اخبار نقل شده كه در ذيل نمونه‏هايى از آن را ذكر مى‏كنيم.

5. نعمانى در كتاب الغيبة به سند خود از امام باقر(ع) روايت كرده ‏است كه فرمود: گويا گروهى را مى‏بينم كه از مشرق قيام كرده‏اند و حق را طلب مى‏كنند كه به آنها داده نمى‏شود و دوباره طلب مى‏كنند باز هم به آنها داده نمى‏شود وقتى وضع را چنين ديدند اسلحه به دست گرفته و نبرد مى‏كنند و دشمنانشان به خواسته‏هاى آنها تن مى‏دهند، ولى آنها قبول نمى‏كنند تا اينكه خودشان به حكومت ‏برسند و دولت تشكيل دهند و آن حكومت را به كسى مگر به صاحب شما (يعنى امام زمان (عج‏») واگذار نمى‏كنند و كشته‏هاى آن ها شهيدند. بدانيد كه اگر من آن زمان را درك مى‏كردم خود را در خدمت و اختيار رهبر آن ها قرار مى‏دادم.(5)

6. از امام صادق (ع) روايت ‏شده است كه فرمود: به زودى كوفه از مومنان خالى مى‏شود و همان‏طور كه مار در لانه خود به دور خود مى‏پيچد و نهان مى‏شود و قدرت تحرك ندارد، علم و دانش نيز در گوشه‏اى پنهان و محدود مى‏شود. (يعنى در كوفه علم و دانش منتشر نمى‏شود و اگر هم وجود داشته باشد، درگوشه‏اى بى اثر مخفى مى‏شود.) پس از آن، علم در شهر ديگرى كه به آن قم گفته مى‏شود، ظاهر مى‏شود و معدن فضل و علم مى‏گردد، به طورى كه در روى زمين كسى كه مستضعف در دين باشد و يا دين را نفهمد، باقى نمى‏ماند؛ حتى زن هايى كه در حجله ‏ها و پشت پرده ها هستند؛ و اين زمان ظهور قائم ما خواهد بود و خدا قم و اهل آن را جانشينان حضرت حجت قرار می دهد و اگر چنين نباشد زمين اهل خود را فرو مى برد و در زمين حجتى باقى نمى ماند و علم از آنجا به ساير كشورها و شهرها در شرق و غرب سرازير مى شود و حجت‏ خدا بر مردم كامل مى‏شود، به طورى كه كسى در زمين نمى‏ماند كه دين و علم به او نرسيده باشد، پس از آن حضرت قائم (عج) ظهور مى‏كند و سبب انتقام خدا و عذاب او بر چنين بندگان مى‏شود; زيرا خدا از بندگان انتقام نمى‏كشد مگر بعد از آنكه آنها حجت‏خدا را انكار كنند.(6)

7- از امام كاظم(ع) روايت‏شده است كه فرمود: مردى از اهل قم، مردم را به سوى حق فرا مى‏خواند و همراهان او مانند آهن و پولاد آبديده هستند كه تندبادها آن ها را نمی ‏لرزاند و از جنگ خسته نمى‏شوند و نمى‏ترسند و به خدا توكل مى‏كنند و عاقبت از آن تقواپيشگان است. (7)

8- ابن حماد و ... از حافظان اهل سنت از امام على(ع) روايت كرده‏اند كه فرمود: پرچم هاى سياه ظاهر مى‏شوند (يعنى مردمى با پرچمهاى سياه قيام مى‏كنند) و لشكريان سفيانى شكست خورده و فرار مى‏كنند. در آن هنگام مردم جهان مهدى را آرزو و طلب مى‏كنند.(8)

9- سيد ابن طاوس در اقبال از ملاحم بطائنى در حديثى از امام صادق (ع) روايت كرده كه فرمود: مادامى كه براى فرزندان فلانى حكومت و سلطنت است، امت محمد (ص) هرگز روى آسايش نخواهد ديد، مگر اينكه حكومت آنها منقرض گردد. وقتى حكومت آنها منقرض شد، خداوند براى فرج و آسايش امت محمد (ص) فرج مردى از ما را مى‏رساند كه مردم را به تقوا راهنمايى مى‏كند و به هدايت رفتار مى‏كند و در حكومت ‏خود رشوه نمى‏گيرد؛ به خدا قسم من او را به نام و نام پدرش مى‏شناسم؛ پس از آن مردى كه نيرومند و قوى است و كمر باريك و داراى خال در پيشانى و گونه‏ها است، براى برپايى عدالت قيام مى‏كند و او نگهبان هر چيزى است كه پيش او به وديعه گذاشته شده است و زمين را با عدالت پر مى‏كند، همان طور كه ستمگران و گناهكاران آن را با جور و ستم پر كرده بودند.(9)

تطبیق ویژگی های خاص انقلاب زمینه ساز
در این قسمت می توانیم ویژگی هایی که برای انقلاب یا انقلاب های زمینه ساز پیش از ظهور، در روایات پیشین بیان شده است را در قالب موضوعات مختلف، شماره گذاری کرد:

1. آغاز قیام از شرق
اين حركت از مشرق زمين آغاز مى‏شود، که در بسیار از احادیث، برخی مفسران حدیث، این شرق را بر ایران منطبق دانسته اند. بحث و گفتگو در این باره خود مجال گسترده ای را می طلبد.

2. نسب رهبران حركت
همان گونه كه از نص احاديث‏ شريفه‏اى كه نمونه‏هايى از آن ذكر شد، و رواياتى كه از كتب اهل سنت نقل شده است، (خصوصا روايتهاى سوم و هفتم) روشن مى‏شود كه قيام كنندگان اين حركت، گروهى از شيعيان اهل بيت هستند و رهبر اين حركت (كه زمينه را براى آل محمد فراهم مى‏كند) مردى از اهل بيت است، (چنانكه در حديث دوازدهم آمده بود).

3. مشخصات رهبر حركت
با توجه به آنچه گفته شد، رهبر اين حركت مردى از قم است كه مردم را به سوى حق فرامى‏خواند، به تقوا راهنمايى مى‏كند، رفتار هدايت‏شده دارد و در حكومت‏خود رشوه نمى‏گيرد.

4. سيماى زمينه‏سازان حركت
با توجه به مجموعه احاديث‏شريفى كه در اين باره ذكر شد، بر پا كنندگان اين نهضت در طلب حق و پيشمرگ شدن براى برقرارى و پايدارى آن اصرار بسيار دارند و به جهت توكل كامل به خداى تبارك و تعالى و داشتن تقوا، شايسته مقامى شده‏اند كه آينده وعاقبت‏ براى آنان است؛ بنابراين به پيروزى نهايى مى‏رسند.

اما آنچه كه درباره ويژگي هاى مرد خراسانى كه با پرچم سياه قيام مى‏كند... وارد شده، به رهبران اين نهضت ‏بعد از رهبر بزرگ آن كه مرد قمى است، و به حركت هاى آن ها كه در مراحل بعدى اين انقلاب انجام مى‏دهند، مربوط مى‏شود و تكرار جمله طلب حق (يطلبون الحق) در احاديث ‏شريفى كه از روند و گسترش اين حركت زمينه ساز خبر مى‏دهند، به آن اشاره دارد. در این میان روشن است‏ حركتى كه مى‏خواهد زمينه را براى انقلاب بزرگ جهانى، مثل انقلاب مهدوى فراهم كند، نياز به فرصتى دارد تا با اين هدف بسيار بزرگ متناسب باشد.

5. پايان يافتن استضعاف آيين اهل بيت (ع)
آنچه كه از احاديث‏شريفه استفاده مى‏شود، اين است كه اين حركت همراه با تحرك علمى است كه راه و رسم اهل بيت را به سوى يك حركت جهادى تبليغ مى‏كند و اين امر نه تنها طبيعى است ‏بلكه براى انقلاب بزرگ جهانى كه داراى پايه و هدف هاى اعتقادى است، ضرورت دارد. انقلابى كه از راه و روش اهل بيت‏سرچشمه گرفته است؛ زيرا (طبق حديثى كه ذكر شد) رسول خدا تصريح كرده كه مهدى (عج) از آن ها است و ظهور او (قبل از او ظهور زمينه‏سازان ظهور او) به استضعاف اهل بيت و راه و رسم آنها پايان مى‏بخشد. همان طور كه در احاديث‏ به آن اشاره شده است، شروع اين حركت پس از انتقال مركز نشر علوم اهل بيت از كوفه به شهر قم در ايران خواهد بود و شهر قم مركز نشر و پخش اين علوم به همه كره خاكى خواهد شد.

پی نوشت ها
1. رجوع شود به تفصيلات مصادر كتاب معجم احاديث امام مهدى، جلد 1، ص 387.
2. معجم احاديث امام مهدى، جلد 1، ص 394 به بعد.
3. همان، ص 393.
4. همان، ص 381- 386.
5. الغيب للنعمانى، باب 14، حديث 5، ص‏273.
6. بحارالانوار، ج‏60، ص 213 و سفينة البحار، ج‏2، ص 455 و منتخب الاثر ص 443.
7. سفينة‏البحار، ج 2، ص 446.
8. معجم احاديث الامام المهدى، ج‏3، ص 77.
9. اقبال الاعمال، ص 599- 600 و اثبات الهداة ج 3، ص 581- 582.